Een gouden devotiestuk uit de late Middeleeuwen

chocques

De afgelopen week ben ik in de Duitse deelstaat Thüringen geweest, waar me vooral opviel hoe rijk de verzamelingen daar aan Middeleeuws materiaal zijn; grote hoeveelheden sculptuur en liturgische voorwerpen, waarvan er verschillende nog steeds in functie zijn. Het blijft bijzonder om bijvoorbeeld in de kathedrale basiliek in Erfurt een 12de-eeuwse reliekhouder te zien met het gebeente van de voor de Nederlandse geschiedenis zo belangrijke Heilige Bonifatius. Bonifatius wordt daar vereerd omdat hij één van de eerste bisschoppen van de stad was.

Tegelijkertijd wordt duidelijk hoe bijzonder de internationale hoogtepunten van het Rijksmuseum zijn. Eén ervan is dit nog geen tien centimeter hoge object. Het behoort tot de allermooiste van de ongeveer 40 bekende gouden voorwerpen uit de Franse gotiek van het Île de France. De onbekende kunstenaar heeft op verschillende manieren gebruik gemaakt van de warme reflecties van het edele metaal. Verschillende partijen zijn bedekt met kleurig email. Door deels doorschijnend email te gebruiken, en de afwerking van het goud te variëren, ontstaat een afwisselend lichtspel.

Aan de achterkant bevindt zich een luikje, waarachter zich een reliek bevond. Omdat op de achterzijde het Mandylion van Edessa is afgebeeld, in de Middeleeuwen één van de voornaamste schatten van de Franse kroon, is aannemelijk dat dit drieluikje ooit een fragment van dat reliek heeft bevat. Omdat vorstelijke personages regelmatig fragmenten van de relieken van de Franse kroon aan bijzondere relaties schonken, en daar speciale houders voor lieten maken, is aannemelijk dat ook dit drieluikje in Parijs is ontstaan.

Hoe de reliekhouder vervolgens werd gebruikt? Charles van Orléans (1394-1465), bekend van de roman Het Woud der Verwachting van Hella Haasse, schonk in 1410 een klein gouden tweeluik aan zijn bruid, Bonne de Armagnac (1392-1415). In de beslotenheid van de vorstelijke slaapkamer gebruikte zij het geschenk van haar echtgenoot om te mediteren over het geloof.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s