Zilver uit een komkommerkas

P1050116lepels en vorken Hoe word je zilverliefhebber? Het begint meestal klein, in mijn geval met twee zilveren couverts, groot en klein, die ik ruim twintig jaar geleden van mijn oma kreeg. Oma vertelde graag familieverhalen, en had een voorliefde voor spullen die haar aan familieleden herinnerden. Op de lepels en de vorken staat het monogram E L, van haar oudtante Eliesabeth Luijt (1891-1967), een niet getrouwde zus van mijn overgrootmoeder. Mijn oma vertelde me dat haar grootvader, Pieter Johannes Luijt (1855-1935), aan ieder van zijn tien kinderen een zilver stel gegeven had. Op de foto hieronder staan alle kinderen, deels met aanhang.

002-familieluijt

Ik ken Pieter Johannes Luijt alleen uit de verhalen, die mijn oma en overgrootmoeder (de zittende dame links voor) mij hebben verteld. Daaruit komt hij naar voren als een geslaagd tuinder, met een duidelijk inventieve trek. Onder andere zijn er verhalen over een nieuw model komkommerkas, die op de wereldtentoonstelling in Parijs in 1900 een succes zou zijn geweest, en over de rol van zijn vrouw, Adriana Apon, die de uitvinding tot een zakelijk succes maakte.

003-pieteradriana

Tot zover zijn de lepels en vorken dus gewone familiedingen. In het geval van zilver kun je de herinneringen soms controleren. De merken laten zien waar, wanneer en door wie het zilver is gemaakt. Op de kleine lepel en vork staan de lopende leeuw met een 2, voor tweede gehalte zilver (835/1000), de Minervakop met C vertelt ons dat het zilver in de keurkamer in Den Haag is gecontroleerd, en de jaarletters L en O geven aan dat ze respectievelijk in 1921 en 1924 zijn gemaakt. Het meesterteken VK met maantje is dat van de fabriek van Van Kempen en Begeer in Voorschoten. De merken bevestigen hier dus het familieverhaal, al zijn de stukken wat later dan ik had verwacht, en komen ze niet uit Rotterdam, wat voor een in Hillegersberg wonende tuinder wel voor de hand gelegen had.

Het groot zilver, een set van een lepel en een vork, voegt een heel nieuw element toe. De leeuw en de Minervakop op de vork zijn dezelfde als op het kleine bestek, en ook deze zijn dus van tweede gehalte en in Den Haag naar de keurkamer gebracht. De lepel heeft een gehalteteken (een vuist met staf met letter A), waaruit blijkt dat het zilvergehalte tussen 1815 en 1817 in Brussel is gecontroleerd. De jaarletter op de vork (N), geeft aan dat deze in 1822 in Den Haag is ontstaan. De mix van merken en jaren doet vermoeden dat Pieter Johannes Luijt in de jaren ´20 geen nieuw groot bestek heeft gekocht, maar een set oud zilver. Tweedehands zilver was goedkoper. Op een veiling of bij een handelaar betaalde men de zilverprijs met een kleine toeslag. Nieuw zilver was duurder, omdat men dan ook het arbeidsloon van de zilversmid moest betalen. Dat hij voor het dessertbestek (van Van Kempen) wel voor nieuw koos, is ook logisch. Het is in de 19de eeuw in veel minder grote aantallen gemaakt, en een set van 12 gelijke couverts zal tweedehands niet beschikbaar zijn geweest.

008-komkommer

De zuinigheid die daaruit spreekt, laat een heel ander beeld van mijn betovergrootouders zien. Waar de foto’s vooral de uitvinding en het succes daarvan demonstreren, toont het zilver aan hoe met de nieuwe rijkdom werd omgegaan. Dankzij mijn tante Alie, die mij de foto’s en de precieze familiegegevens stuurde, kan het eerste deel van het verhaal zo mooi worden verteld. Aan het zilver zelf zitten nog veel meer verhalen, waarop ik later terug zal komen.

Advertenties

One thought on “Zilver uit een komkommerkas

  1. Mooi familieverhaal – dat smaakt naar meer. Klopt het dat de personen op de familiefoto véél ouder ogen dan zij in werkelijkheid zijn? Dat heb je met ouwe foto’s. Mijn logo op Facebook is een portret van de grootvader waarnaar ik genoemd ben. Hij ziet er op deze foto uit als ouder dan 50 jaar, maar hij kan niet ouder zijn dan 36 jaar, want op die leeftijd is hij overleden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s