Weer naar school! De wereld in miniatuur zilver

Vanmorgen was het weer druk in de tram. Hordes kinderen laten duidelijk zien dat in Amsterdam de scholen weer begonnen zijn. Vroeger liepen kinderen kilometers naar het dichtstbijzijnde leslokaal, en ook de inhoud van hun tassen is ongetwijfeld veranderd, maar wat zeker hetzelfde bleef is de worstelpartij met de veel te grote en zware schooltas, die pas als je wat ouder bent normale proporties lijkt aan te nemen. Het Zuiderzeemuseum heeft verschillende 18de-eeuwse exemplaren; ze zijn van hout, hebben een blad dat je open kunt schuiven, en een handvat waaraan je de kist kunt dragen.
Schooltas Zuiderzeemuseum Schooltas
In het Rijksmuseum zijn er enkele 17de-eeuwse zilveren versies in miniatuur, die op precies dezelfde manier zijn gemaakt als de grote voorbeelden. Ook van dit nog geen 5 centimeter lange exemplaar kun je het deksel openschuiven, en ik stel me zo voor dat er vroeger ook pennen en boeken in lagen. Met ruim 400 andere zilveren miniaturen in de Special Collections toont het museum daarmee de typisch Nederlandse fascinatie voor de gewone wereld in klein formaat zilver.

Dat zilveren miniaturen een typisch Nederlands verschijnsel zijn, weten we omdat buitenlandse reizigers ze soms noemen in hun verslagen. Bezoekers verbaasden zich over de enorme rijkdom, die in het 17de- en 18de-eeuwse Nederland niet alleen aan de grachten, maar vooral ook op het welvarende platteland overal te zien was, en zij noemen daarin soms ook specifiek de verzamelingen die van Haastrecht tot Hindelopen de trots van de bezitter vormden. Op tafeltjes, rekken en in glazen kastjes stonden de collecties uitgestald, en ongetwijfeld werden ze vol trots aan de bezoeker getoond.

De enorme variatie in het aantal thema’s, en de ongelooflijke hoeveelheden waarin miniaturen die uit de 17de, 18de en 19de eeuw bewaard gebleven zijn, geven niet alleen aan dat er in Nederland een brede belangstelling moet zijn geweest, maar ook dat het toen al mogelijk moet zijn geweest om een gespecialiseerd thema uit te werken. Een schooltas is dan een voorbeeld van de wereld van het kind, net als een bord met damschijven (het bord is 5 bij 5 cm), dat zo precies is uitgevoerd dat je er ook echt mee zou kunnen spelen.

Ook nu nog zijn zilveren miniaturen een geliefd verzamelobject, en ze worden – onder andere in Schoonhoven – nog steeds in grote aantallen nieuw gemaakt. Er is wel één ding veranderd; waar men vroeger moderne voorwerpen uit het leven van alledag in miniatuur zilver transformeerde, heeft de verzamelaar nu vooral een voorkeur voor nostalgische interpretaties. Zouden er al rugzakken, schoolagenda’s en spelcomputers worden verzameld? En waar blijft de versie van Kolonisten van Katan?
BK-15111

Advertenties

One thought on “Weer naar school! De wereld in miniatuur zilver

  1. met ontzettend veel plezier heb ik de verhalen gelezen bij al deze prachtige stukken
    jonge jonge en dan te weten dat dit er nog maar een paar zijn en dat er in de opstelling duizenden schoonheden staan/liggen en nog vele aantallen meer in de depots. Is bij uitbreiding van de blog t.z.t. splitsen in categorëen en / of doelgroepen iets?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s