De trots van de schutterij van Roosendaal

BK-NM-4240-00

Afgelopen week werd bekend dat de Brabantse schutterijen op de lijst van het beschermd immaterieel erfgoed van de Unesco zijn geplaatst. De verenigingen en hun bijeenkomsten maken deel uit van een vele eeuwen omspannende traditie. Nog steeds is te zien dat de leden op de jaarlijkse schietwedstrijden hun vaardigheid op de boog testen door een houten papegaai van een hoge paal te schieten. De winnaar van dat jaar mag zich de schutterskoning noemen. Bij bijzondere gelegenheden draagt hij de ceremoniële sieraden, passend bij zijn functie.
Schutterskoning

Het meest monumentale schutterssieraad in het Rijksmuseum is een grote zilveren halskraag, in 1588-9 gemaakt in Antwerpen. De kraag bestaat uit vier scharnierende halfronde platen, en is versierd met symbolen en voorstellingen: bogen en pijlenkokers op de voorzijde en de rug verwijzen naar het gilde van de handboogschutters, het rechterwapen met de drie rozen op de voorzijde is dat van de vrijheid Roosendaal. Zonder woorden vertellen zij wie de eigenaar van de kraag was. In de medaillons op de schouders balanceren de talenten van de geest, voor het Geloof en de Liefde, achter de Hoop en de Gerechtigheid, als richtlijnen voor goed burgerschap. Voor moderne ogen minder duidelijk is het Oranje-wapen links. Betekent het dat een Oranje de kraag geschonken heeft, of is er iets anders aan de hand?

De vrijheid Roosendaal behoorde in de 16de eeuw tot de baronie van Breda, één van de gebieden die onder direct bestuur van de Oranjes vielen. Alle besturen in het gebied ontleenden hun legitimiteit dus aan rechten en privileges, die hen door de Oranjes waren verstrekt. Ook de schutterij van Sint Sebastiaan: in 1550 had het van Willem van Oranje-Nassau (1533-1584) een nieuw reglement gekregen. Door zijn wapen af te beelden op de kraag, vertelde het gilde aan de buitenwereld aan wie zij haar autoriteit te danken had. BK-NM-4240-01

In de tweede helft van de 19de eeuw verdwenen Brabantse schuttersgilden in een rap tempo, en in die jaren ging dan ook veel schutterszilver verloren. Schuttersketens bleven wel vaak bewaard, omdat juist daarin de geschiedenis van het gilde was vervat. Doordat iedere nieuwe koning zijn naam op de kraag graveerde, of er een schildje aan toevoegde, konden complete schutterskoningengenealogieën ontstaan. Inclusief de in de 18de en in de vroege 19de eeuw toegevoegde schilden, is de trots van de Roosendaalse schutterij voor het eerst sinds 1876 weer in het Rijksmuseum te zien.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s