Pakjesavond…

Foedraal, Neurenberg, 1549

Foedraal, Neurenberg, 1549

Eén van de mooiste dingen is het gezicht van kleine kinderen die ’s-ochtends in hun schoen kadootjes vinden. Het begint al met het naar de schoen toe rennen, kijken of er iets inzit en dan… begint het echte spel. Het pakje wordt gedraaid, er wordt mee gerammeld en er wordt uitgebreid geraden naar de inhoud. Door eerst een stukje papier weg te scheuren wordt het moment van spanning nog even opgevoerd. Kortom, het gaat zeker niet alleen om het kadootje zelf, maar ook om het uitpakritueel.

Foedraal, Den Haag 1667

Foedraal, Den Haag 1667

De spanningsopbouw die kinderen nog steeds ervaren, werd vroeger bereikt door kleine en kwetsbare voorwerpen van kostbare materialen te plaatsen in speciaal daarvoor gemaakte dozen. Alleen al de uitvoering spreekt boekdelen: hoogtepunten in het Rijksmuseum zijn een met marokijnleer bekleed foedraal van ruim een meter hoog uit 1549, dat met goud gestempelde patronen is versierd, en een kleiner met zijdefluweel en goudgalon overtrokken voorbeeld uit 1667. Vorm en uitvoering kondigen aan dat speciaal voor jou iets heel bijzonders zal worden getoond.

BK-KOG-2654

De samenhang tussen kunstwerk en foedraal is te illustreren aan de hand van een juwelendoos met het gouden ensemble dat de schrijver E.J. Potgieter (1808-1875) omstreeks 1858 voor zijn steun en toeverlaat bestemde. In zijn boeken verwoordde de schrijver regelmatig de gedachte dat de Nederlandse Geschiedenis niet alleen werd bepaald door mannen, maar evengoed door de vrouwen die hen ondersteunden. De sieraden vertellen hetzelfde verhaal, dat door het foedraal wordt ondersteund.

Opvallend is het contrast tussen de dieppaarse kleur van de stof en de warme tinten van het goud, maar zeker zo belangrijk is de positionering van de onderdelen in de doos. Een armband met een portret van Amalia van Solms komt het verste omhoog en is dus ook het belangrijkste. Vandaar wordt de blik gericht naar het rond gedrapeerde collier met de grote schakels, dat op zijn beurt een omlijsting vormt voor verschillende medaillons met historische vaderlandse vrouwenportretten. Pas in tweede instantie blijken het objecten met een functie te zijn: een hanger, twee oorbellen, een broche en twee manchetknopen.

Verschillende van de foedralen staan opgesteld in de eerste vitrine van de Special Collections. Net als de kinderen in het begin van het verhaal zie je bezoekers uitgebreid raden naar de inhoud van die prachtig uitgevoerde dozen. Voor de regelmatige bezoeker van dit blog zal het geen probleem zijn om te bedenken wat in de eerst genoemde foedralen thuishoort. Toch? De antwoorden vind je hier en hier

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s