Licht in de duisternis

Amsterdam, ca. 1745-1748

Amsterdam, ca. 1745-1748

In sommige zalen van het Nieuwe Rijksmuseum ervaar je hoe een kostbaar ingerichte ruimte er in de achttiende eeuw uit zag. Het samenspel tussen het witte versierde plafond en de met donkere houtsoorten en stoffen beklede wanden van de Beuning-kamer (ca. 1745-1748) heeft een stemmig en tegelijkertijd deftig effect. Doordat deze ruimte door de raampartijen wordt aangelicht, is ook duidelijk hoe donker zo’n kamer zelfs op een zonnige dag was, laat staan in grauw decemberlicht. Die indruk wordt bevestigd door het onderzoek van Manda Plettenburg. Gewoonlijk werden enkele lichtpunten gebruikt, net zoveel als nodig om je weg te kunnen vinden. Kaarsen waren duur: om een helder brandende kaars te maken, werden verschillende soorten dierlijk vet gesmolten, versterkt en gebleekt.

Het idee alleen al dat je een ruimte met meer kaarsen zou kunnen verlichten, zal als een bijzondere luxe zijn ervaren. Sets zilveren kandelaars en vooral kandelabers (waarin meer dan één kaars tegelijk werd gebrand) waren niet alleen kostbaar in aanschaf, maar ook in gebruik. Vandaar dat ze ook in de grootste huizen alleen bij bijzondere gelegenheden op tafel werden gezet. In een donkere omgeving moet het geconcentreerde licht op het helder glanzende zilver een indrukwekkend effect hebben gescoord.
BK-1961-61-ABK-1961-61-B
Voor zilversmeden waren kandelabers belangrijke opdrachten, waarin zij hun creativiteit en virtuositeit konden uitleven. Eén van de sierlijkste in het Rijksmuseum is een paar van de Haagse specialist Jan Willem Burgers (actief 1739-1771) uit 1756. De draaiing die in de voet van de kandelaar wordt ingezet, wordt voortgezet in de stam en de kaarsenhouder, en voltooid in de takkenkroon daarboven. Doordat de armen op verschillende hoogten zijn geplaatst lijken de kandelabers een pirouette uit te voeren. Het effect wordt nog versterkt door de manier waarop het kaarslicht door de plooien van het zilver naar alle kanten wordt weerkaatst.

Hoe dat werkt, kun je met de kerstdagen ook thuis een beetje uitproberen. Licht uit, kaarsen aan, en genieten maar!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s