Nederlands zilver voor de internationale markt in Kopenhagen

Eén van de bijzondere plekken in Kopenhagen is de Rosenborg, het kasteel waar de vorsten van Denemarken in de zeventiende eeuw een schatkamer hebben ingericht. Uitzonderlijk is dat zowel het gebouw als de verzameling in grote lijnen bewaard gebleven zijn. Omdat men bij de laatste inrichting zoveel mogelijk het historische ensemble heeft gerespecteerd, is hier te zien wat men vroeger belangrijk vond. Natuurlijk zijn er aanpassingen. De schatten die nu voor iedereen te zien zijn, werden vroeger alleen bij uitzondering getoond. Alleen de koning bezat een sleutel van de kastenwand waarin de kostbaarheden waren opgeborgen.
800px-Den_danske_Vitruvius_1_tab029_-_Prospect_af_Rosenborg_Slott_og_Have
Anders dan in de meeste moderne musea, zijn niet alle voorwerpen even mooi ontworpen of uitgewerkt. Bijna vanzelf ontstaat een rangorde, waarin de belangrijkste ceremoniële objecten ook de mooiste kunnen zijn. Een voorbeeld is de gouden kroningsbokaal van de Haagse edelsmid Hans Coenraet Breghtel (1609-1675). De bokaal onderscheidt zich door gedetailleerd weergegeven voorstellingen, sculpturen en versieringen en vooral door de buitengewoon verfijnde afwerking van het goud, waardoor eindeloze nuanceringen in mat en glanzend zijn gerealiseerd.

Kroningsbokaal, Hans Coenraet Breghtel, Den Haag, 1653

Kroningsbokaal, Hans Coenraet Breghtel, Den Haag, 1653

Voor ons beeld van het Nederlandse zilver is veelzeggend dat deze bokaal door de Hanzestad Hamburg in 1653 in Den Haag werd besteld. Met 48 edelsmeden was Hamburg omstreeks 1650 het grootste en belangrijkste regionale centrum van de edelsmeedkunst in Noord Europa, waar Zweden en Denemarken vrijwel alle diplomatieke geschenken kochten. Dat de stad zelf voor een echt belangrijke opdracht de eigen edelsmeden passeerde, zegt veel over de onderlinge krachtverhoudingen. Zowel in Den Haag (ca. 80 ateliers) als in Amsterdam (ca. 250 ateliers) waren de edelsmedengemeenschappen op dat moment veel groter dan in Hamburg, met als gevolg dat er ook meer ruimte voor specialisten was.

Bokaal, Hans Coenraet Breghtel, Den Haag, 1641

Bokaal, Hans Coenraet Breghtel, Den Haag, 1641

Omdat heel veel van dat type werk in de tussenliggende eeuwen verloren is gegaan en verspreid is geraakt, is het zelden mogelijk om een bezoeker deze ervaring te laten ondergaan. In Nederland kun je iets daarvan proeven in de Lakenhal in Leiden. Het hoogtepunt van het voor het grootste deel bewaard gebleven zeventiende-eeuwse raadszilver is ook daar een bokaal van Breghtel, in dit geval een geschenk van de Winterkoningin aan de stad. Breghtel zet hier andere middelen in; die bokaal imponeert vooral door het grote formaat en door de grootschalige versieringen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s