Vier de lente!

Schotel, Amsterdam 1661, toegeschreven aan Gerloff Brouwer, diameter 45 cm.

Schotel, Amsterdam 1661, toegeschreven aan Gerloff Brouwer, diameter 45 cm.

Op dit moment staat de tuin weer in volle bloei, en kun je weer volop genieten van de rijkdom aan bloemen en planten die alleen op dit moment van het jaar te zien zijn. Hetzelfde plezier spreekt uit een Amsterdamse schotel, in 1661 gemaakt door de zilversmid Gerloff Brouwer (ca. 1627-1676). De voorstelling in het midden van de schotel geeft aan dat het onderwerp de Lente is. In een landschap met op de achtergrond een dorpje zit een jong paar. De man buigt zich over naar het meisje en reikt haar een bloemenkrans aan. Zij draagt een grote zonnehoed, hij heeft zijn hoed afgenomen.

Jongetje met Anjers.

Jongetje met Anjers.

Dianthus caryophyllus  (Gottoffer Codex) 1649-1659.

Dianthus caryophyllus
(Gottoffer Codex) 1649-1659.

Opvallend zijn de bloemen en planten waarmee de rand is versierd. Kleine kinderen dragen takken met bloemen aan waarvan de meeste -Anjers, Narcissen, Bosanemonen en Tulpen- ongeveer op hetzelfde moment in bloei staan. De andere vakken zijn gevuld met bloemboeketten, waarvan dat met akeleien rechtsonder misschien wel de mooiste is. Verschillende soorten zijn herkenbaar weergegeven.

Boeket met Akeleien

Boeket met Akeleien

De draaiingen van de bloemen ogen natuurlijk en doen vermoeden dat de kunstenaar heel goed naar de planten zelf heeft gekeken. De verschillende variëteiten kan hij hebben gekend: vanaf 1638 beschikte Amsterdam over een openbare Hortus Botanicus, waar akeleien vanwege hun geneeskrachtige eigenschappen werden gekweekt. Een idee van de soortenrijkdom bieden botanische handboeken als de in 1640 uitgegeven Hortus Eystettensis van Basilius Besler (1561-1629). De afgebeelde versies komen bijna allemaal in het boeket terug. Grappig zijn de insecten, in dit geval vliegjes en een libelle. In geschilderde bloemstillevens komen ze vaker voor en worden dan gewoonlijk geduid als een toespeling op de vergankelijkheid van het leven.

Akeleien Besler 1640

Waarvoor zo’n schotel werd gebruikt is niet helemaal duidelijk. Evenals de meeste andere met bloemmotieven versierde schotels, manden en schalen heeft de voorstelling een duidelijke onder- en bovenkant. Alleen als de beschouwer recht voor het voorwerp staat, staan de kindertjes rechtop en bieden zij hun bloemen aan het paar in het midden aan. Het impliceert dat rijk versierde schotels zoals deze, gewoonlijk niet op een tafel hebben gestaan maar op een wandtafel of buffet. Vanzelfsprekend onderstreept het zilver zo de rijkdom van de eigenaar. Tegelijkertijd biedt de schotel een onderwerp voor een gesprek, bijvoorbeeld over ‘De lieflijkheit der lente en de brosheid van het bestaan’(Vondel 1654).

Advertenties

One thought on “Vier de lente!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s