Wat je eigenlijk niet kunt zeggen… Een kan en schaal voor de stad Amsterdam

Tachtigjarige oorlog

Tachtigjarige oorlog

Prominent in de eerste zaal van de zeventiende eeuw staan een verguld zilveren kan en schaal die op het eerste gezicht nogal contrasteren met hun omgeving. Overal in deze ruimte weerklinkt het wapengekletter van de burgeroorlog waarmee het moderne Nederland in vorm geslagen werd.

Adam van Vianen, kan en schaal, Utrecht 1614, verguld zilver,

Adam van Vianen, kan en schaal, Utrecht 1614, verguld zilver,

Pas als je van heel dichtbij kijkt, blijkt dat op de kan en schaal overal jaartallen en afbeeldingen van veld- en zeeslagen zijn weergegeven. Bijna alle overwinningen die het Nederlandse leger tussen 1572 en 1610 boekte, zijn te zien. Voor mij als import-Leidenaar heeft het ontzet van Leiden natuurlijk een bijzondere plek…

BI-1958-935-54

Kannen en schalen werden aan het begin en aan het einde van de maaltijd door bedienden aangeboden aan de gasten, met de kan werd water over de handen geschonken, het vuile water werd opgevangen in de schaal. Op dat moment kon iedereen de voorstellingen goed zien, en het is dan ook het moment om een belangrijke boodschap over te brengen.

De stad die het ensemble vermoedelijk heeft laten maken, Amsterdam, behoorde tot de belangrijkste machtsfactoren in de Republiek. Op het stadhuis organiseerden zij regelmatig diplomatieke besprekingen die met een luxueuze maaltijd werden afgesloten. Door middel van de kan en schaal werden de gasten tweemaal herinnerd aan de kracht van het leger. Expliciet werd hen zo onder de neus gewreven dat men zich maar beter in de voorstellen van Amsterdam kon schikken. Wat je met woorden niet kan zeggen, omdat de onderhandelingen anders direct zouden worden afgebroken, wordt zo door middel van de voorstellingen toch onder de aandacht gebracht.

Kan, detail "Leids Ontzet"

Kan, detail “Leids Ontzet”

Door één van de belangrijkste kunstenaars in zilver in te schakelen, Adam van Vianen, werd nog een andere boodschap afgegeven. Met de vormgeving, de versiering en de virtuoze uitvoering lieten de heren zien dat ze behoorden tot de beschaafde wereld. Evengoed als hun gasten waren zij op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen, konden zij kwaliteit onderscheiden en waarderen.

Advertenties

4 thoughts on “Wat je eigenlijk niet kunt zeggen… Een kan en schaal voor de stad Amsterdam

  1. Wat hadden ze toen toch een goede ideeën! Eigenlijk zou je kunnen denken dat ze de Romeinen navolgden, met al hun overwinningen op zuilen en stenen. Prachtige schaal met bokaal, zeg.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s