Tekst en uitleg: Horloges in het Rijksmuseum

Horloge met bloemen in diamant, het uurwerk Jean Baptiste Baillon, de kast Claude Michel Dequay, Paris, 1753, goud en diamant

Horloge met bloemen in diamant, het uurwerk Jean Baptiste Baillon, de kast Claude Michel Dequay, Paris, 1753, goud en diamant

In het Rijksmuseum heeft de bezoeker verschillende mogelijkheden om te weten te komen welke objecten zijn uitgestald. De kale gegevens zijn voor ieder voorwerp beschikbaar, met behulp van etiketten worden in 60 woorden aspecten toegelicht. Langere verhalen worden verteld in de multimediatour, die gratis kan worden gedownload en ook thuis kan worden afgespeeld. Wat je moet vertellen, blijkt als je goed naar bezoekers luistert: op het moment dat ik samen met een educator bij de vitrine met horloges stond, vertelde een jongen naast ons vol enthousiasme hoe cool de ruim honderd horloges waren, die volgens hem uit één stuk waren gemaakt. In werkelijkheid bestaat dit type horloges uit verschillende onderdelen. Pas als je ze gebruikt, ontdek je hoeveel mogelijkheden er in besloten zijn.

Horloge met de Architectuur, het uurwerk Jean Romilly, Parijs, de kast goud en email, ca. 1780

Horloge met de Architectuur, het uurwerk Jean Romilly, Parijs, de kast goud en email, ca. 1780

Horloges worden in de vitrine meestal gesloten getoond, waardoor de kast op de voorgrond treedt: oorspronkelijk uitsluitend bedoeld om het daarin gevatte uurwerk tegen stof en vuil te beschermen, ontwikkelde het horloge zich tot een sieraad, met als gevolg dat de kast het middel bij uitstek werd om de talenten van de juweliers, de goudsmeden, de zilversmeden, de graveurs, de drijvers en de emailleurs bot te vieren. Horloges met rijk versierde kasten werden met de achterkant naar voren gedragen, aan een lint om de hals of aan een ketting of chatelaine aan de gordel gehaakt. Om te kunnen zien hoe laat het was, werden ze in de hand genomen, gedraaid en soms opengeklapt.

Horloge met Andromeda, het uurwerk Rotterdam, Michiel de Haan, de kast London, ca. 1766.

Horloge met Andromeda, het uurwerk Rotterdam, Michiel de Haan, de kast London, ca. 1766.

Enkele horloges worden open getoond, om te laten zien hoe dat in de praktijk werkte. Raf Snip heeft daarvoor speciale steunen gemaakt, zodat het net lijkt alsof het horloge in de hand wordt genomen, en de boven- en de onderzijde worden opengeklapt. Achter de bovenkant gaat in dit geval de wijzerplaat schuil, achter de onderkant het heel gedetailleerd uitgewerkte uurwerk. Wie op de portretten zijn afgebeeld is onbekend; omdat het horloge is gemaakt door de Haagse uurwerk- en instrumentmaker van Christiaan Huygens, Salomon Coster van Haerlem, zullen het wel geleerden zijn geweest.

Horloge, het uurwerk door Salomon Coster, Den Haag, ca. 1650

Horloge, het uurwerk door Salomon Coster, Den Haag, ca. 1650

Horloge, het uurwerk door Salomon Coster, ca. 1650

Horloge, het uurwerk door Salomon Coster, ca. 1650

Verschillende van deze verhalen zouden we kunnen uitwerken in de multimediatour, omdat ze ieder voor zich de kijkervaring van de bezoeker verrijken. De bezoeker reikt de focus aan. Tekst en presentatie horen bij elkaar; pas als je weet waarnaar je kijkt, spreken de voorwerpen.

In de woorden van een directeur van een groot Amerikaans museum: objects don’t speak for themselves, that’s our job !

Advertenties

One thought on “Tekst en uitleg: Horloges in het Rijksmuseum

  1. Mooi citaat van die museumdirecteur.
    Voor het vertellen van een verhaal heb je voorstellingsvermogen, nodig, en creativiteit. beiden heb je. Met de kennis om te zorgen dat je geen klets verhaal wordt. Heb je ook.
    Complimenten!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s