Leidse mo(nu)menten in Amsterdam

Willem van der Helm, Windvaan, verguld koper, 75 x 70 cm, Leiden 1669, geschenk van het Leidse stadsbestuur, 1876.

Willem van der Helm, Windvaan, verguld koper, 75 x 70 cm, Leiden 1669, geschenk van het Gemeentebestuur te Leiden, 1876.

Willem van der Helm, Zijlpoort Leiden, 1667

Willem van der Helm, Zijlpoort, Leiden 1667

Het licht is in deze tijd van het jaar heel bijzonder. Zonnestralen vallen door de gaten van het dichte wolkendek en zoeken hun weg over de stad. Af en toe ontmoeten ze draaiende windvanen, en werpen stralen licht in de ruimte. Van een afstand lijkt het wel of ze knipogen, en zorgen er zo voor dat ik me iedere keer weer welkom voel.

Willem van der Helm, Morspoort Leiden, 1669

Willem van der Helm, Morspoort Leiden, 1669

Windvanen draaien bij iedere windvlaag en geven zo de windrichting aan. Ze werden gemaakt van platen koper, en omdat ze zo hoog boven de grond zweven, besteedden ontwerpers vooral aandacht aan het silhouet. De afwerking met bijna 24 karaat bladgoud zorgt ervoor dat ze het licht optimaal weerkaatsen. Op dit exemplaar is goed te zien dat de vliesdunne bladen in vierkante bladen werden aangeleverd.

Willem van der Helm, Hogewoerdsbinnenpoort, Leiden 1669

Willem van der Helm, Hogewoerdsbinnenpoort, Leiden 1669

Deze windvaan is gemaakt voor een Leidse stadspoort, de Hogewoerdsbinnenpoort, een ontwerp van de Leidse stadsarchitect Willem Leenderts van der Helm (1628-1675) uit 1669. De poort maakte deel uit van een serie van zes poorten, die de nieuwe stadsuitbreiding van 1659 markeerden, en die vrijwel allen door dezelfde architect werden ontworpen. Alleen de Morspoort en de Zijlpoort staan er nog steeds. Ze laten in 3-D zien dat architect en stadsbestuur streefden naar variatie, in vorm, afwerking en versiering. Ook in de vergulde details: de windvanen zijn allemaal anders.
Dat deze poorten nog steeds door iedereen kunnen worden bewonderd, danken we aan de inspanningen van de voorvader van de monumentenzorg, Victor de Stuers (1843-1916). Als gevolg van de stadsvernieuwing die vanaf de jaren 1860 werd doorgevoerd, werden de meeste poorten gesloopt. Volgens plan zouden de laatste in de jaren 1870 verdwijnen. De Stuers overtuigde het stadsbestuur van het belang van de architect en zijn werken. Aangezien De Stuers ook over het Rijksmuseum ging, bezitten we nu niet alleen een portret van de architect, maar ook de restanten van de laatste gesloopte poort…

Advertenties

2 thoughts on “Leidse mo(nu)menten in Amsterdam

    • Dag Janny, Allereerst dank je wel voor het compliment! Bladgoud wordt met een vlak penseel gelegd op een klevende ondergrond, en vervolgens met een agaat vastgezet en glanzend gemaakt. Groet, Dirk Jan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s