De koningin op je jurk? Een portretcamee van koningin Emma.

Camee met het portret van koningin Emma, Verschuur en Van der Voort, Amsterdam, ca. 1879, lagenagaat, goud, email, diamant, 3,4 x 2,6 cm, Rijksmuseum, BK-2013-5, geschenk van M. Henriques de Castro, Huizen, 2013

Camee met het portret van koningin Emma, Verschuur en Van der Voort, Amsterdam, ca. 1879, lagenagaat, goud, email, diamant, 3,4 x 2,6 cm, Rijksmuseum, BK-2013-5, geschenk van M. Henriques de Castro, Huizen, 2013

Enige tijd geleden kreeg het museum een cameebroche van een juwelenliefhebber. Ze had de broche gevonden in een doosje, en met veel plezier gedragen. Totdat op een gegeven moment vrienden haar vroegen waarom ze met het portret van koningin Emma rondliep…

Emma, prinses van Waldeck Pyrmont (1858-1934) was getrouwd met koning Willem III (1817-1890). Als je de foto’s van de in 1879 21-jarige Emma naast het sieraad legt, zijn de overeenkomsten heel duidelijk. De camee is omstreeks 1879 gesneden uit een halfedelsteen, vermoedelijk een agaat. Van nature heeft deze kwartssoort lagen in verschillende kleuren; door ze deels weg te snijden ontstaat een portret in reliëf, met een rode laag als achtergrond.

Foto van koningin Emma met borstjuweel,Th. Molsberger, Arolsen, 1879

Foto van koningin Emma met borstjuweel, Th. Molsberger, Arolsen, 1879

Koninklijke portretcameeën werden door vorstenhuizen geschonken aan personen die zich op de één of andere manier verdienstelijk hadden gemaakt. Uit het huwelijksgeschenk dat Emma op de foto draagt, blijkt hoe belangrijk koning Willem III dit type vond. Het sieraad is gemaakt door een Parijse juwelier, Oscar Massin, de steen met het daarin geslepen portret is gesneden door een beroemde Nederlandse diamantslijper, Mozes Eliazar Cohen Fantaas de Vries jr. (1807-1883). Nadat hij er vijf jaar aan had gewerkt, werd de diamant in 1878 getoond op de wereldtentoonstelling in Parijs, als onderdeel van de inzending van de Amsterdamse firma Verschuur en Van der Voort.

hanger met portret van koning Willem III, de intaglio Mozes Eliazar Cohen Fantaas de Vries, Amsterdam 1879, het sieraad Oscar Massin, Paris, 1879, platina, diamant, smaragd en robijn, Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau, Den Haag.

hanger met portret van koning Willem III, de intaglio Mozes Eliazar Cohen Fantaas de Vries, Amsterdam 1879, het sieraad Oscar Massin, Paris, 1879, platina, diamant, smaragd en robijn, Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau, Den Haag.

Op de wereldtentoonstelling van 1878 werd dit Nederlandse kunststuk alom bewonderd, en juist daarom zou men verwachten dat de Nederlandse bijdrage allang uitgebreid bestudeerd zou zijn. Dat is niet het geval: deze kunstvorm is zo grondig uit ons collectieve geheugen verdwenen dat hardsteen cameeën op dit moment automatisch aan Italiaanse of Franse kunstenaars worden toegeschreven. De portretcamee van Emma is waarschijnlijk ook gemaakt in de ateliers van Verschuur en van der Voort, die volgens hun eigen reclamemateriaal in portretcameeën waren gespecialiseerd.

Nederlandse portretcameeën zijn nu bijzonder zeldzaam; zowel van Willem als van Emma zijn er op dit moment slechts enkele bekend. Mogelijk heeft dat te maken met het feit dat Emma dit type geschenk in 1890 door een ander verving. In plaats daarvan bestelde zij bij de firma Bonebakker broches in de vorm van een gekroond monogram, samengesteld uit de letter E in robijn en W in diamant. Tot diep in de twintigste eeuw heeft Wilhelmina die traditie voortgezet.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s