Oosterse inspiratie voor Zwolse zilversmeden

Eusebius Willem Voet, theebus, Zwolle, ca. 1700, hout, schildpad en zilver, 11,8 x diam. 8,7 cm, gesigneerd in het deksel E.W. Voet fec, BK-1959-21.

Eusebius Willem Voet, theebus, Zwolle, ca. 1700, hout, schildpad en zilver, 11,8 x diam. 8,7 cm, gesigneerd in het deksel E.W. Voet fec, BK-1959-21.

Deze theebus is één van de zeldzame voorbeelden van een Nederlandse chinoiserie in zilver, een oorspronkelijk Europese stroming op basis van Oosterse voorbeelden. De combinatie van het doorschijnende schildpad en het glanzende zilver herinnert aan met paarlemoer ingelegd lakwerk, dat in het laatste kwart van de zeventiende eeuw in verschillende Europese centra werd bewonderd en nagevolgd; de exotisch aandoende planten en de mensen met hun puntige hoofddeksels en wapperende gewaden doen in de verte denken aan Aziaten, maar zijn in werkelijkheid volledig aan de fantasie van de makers ontsproten.

De bus maakt deel uit van een kleine groep met zilver ingelegd schildpad versierde voorwerpen die door Hendrik (1654-1737) en zijn jongere broer Eusebius Willem Voet (1660-1719) zijn gemaakt. Beiden stonden ingeschreven in het Zwolse zilversmidsgilde en beschikten over een meesterteken. In het geval van de bussen hebben zij ervoor gekozen om de merken achterwege te laten, en ze in plaats daarvan te voorzien van hun signatuur. Kennelijk beschouwden ze deze als zelfstandige kunstwerken, en het is dan ook aannemelijk dat zij de voorstellingen zelf hebben ontwikkeld. Zeker Hendrik moet een meer dan gemiddeld begaafd tekenaar zijn geweest. Volgens Johan van Gool (1685-1763) had zijn jongere broer, de schilder Carel Borchart Voet (1671-1744/5), van hem zijn eerste tekenlessen gekregen.

Waarschijnlijk waren de busjes bedoeld voor de verzamelaarsmarkt. Verschillende leden van de familie Voet behoorden tot de bestuurlijke elite van de stad Zwolle en bezaten collecties naturalia, met name planten, bloemen en schelpen uit Azië en het Caraïbisch gebied. Schelpen, slagtanden en schildpadschilden die door kunstenaarshand een transformatie hadden ondergaan, vormden een vast element van dergelijke verzamelingen. Zo bezat de Haarlemse burgemeester Cornelis Ascianus van Sypestein (1694-1744) kasten met series schelpen, maar ook bijna tweehonderd voorwerpen van vooral tropische materialen. Uitzonderlijk zijn voorwerpen waarvan ook de voorstellingen naar exotische werelden verwijzen; in die categorie bezat Van Sypestein er slechts één: een ‘schildpadde snuyfdoos, aan twee zijde opengaande, met zilver gewerkte rand en chinese beeldjes ingelegd’.

Hendrik Voet, theebus, Zwolle, ca. 1700, hout, schildpad en zilver, 13,4 x 8,7 x 6 cm, gesigneerd op de voorzijde H.Voet en op de zijde HV in monogram, BK-1970-3

Hendrik Voet, theebus, Zwolle, ca. 1700, hout, schildpad en zilver, 13,4 x 8,7 x 6 cm, gesigneerd op de voorzijde H.Voet en op de zijde HV in monogram, BK-1970-3

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s