Klein winterfeest

BI-1887-1463-60

Slede op het ijs bij Zwolle, Gesina ter Borch, na 1656 – ca. 1687, h 243 × b 360mm, BI-1887-1463-60

Nu het eindelijk een paar graden vriest, de eerste natuurijsbanen al weer open zijn, en er weer volop wordt gespeculeerd over de Tocht der Tochten raakt Nederland langzamerhand in de schaatskoorts. Omdat het in Nederland per slot van rekening niet iedere winter vriest, wordt het als iets bijzonders beschouwd als de schaatsen weer kunnen worden onder gebonden. Vroeger was dat ook zo: in het getekende dagboek van Gesina Ter Borch laat zij het rijden met de arrenslede op de grachten rond Zwolle zien.

 

BK-14913-XXIVSchaatsen, Amsterdam, ca. 1660, toegeschreven aan Hendrik van der Star, zilver, h 1,2 × l 4,1 × b 0,6 cm BK-14913-XXIV

Typisch Nederlands is dat deze fascinatie zich ook vertaalde in klein zilver, dat in kastjes met glazen deuren werd getoond. Het vroegste voorbeeld in het Rijksmuseum is een paar schaatsen, dat in het midden van de zeventiende eeuw in Amsterdam is gemaakt. Opvallend is dat in de achttiende en vroege negentiende eeuw alle soorten sleden in zilver werden vertaald. Zowel de luxueuze arrensleden als de prikslee van de kinderen, en zelfs de grote ijs-slede, waarmee vrachten over de gracht werden vervoerd, zijn in het klein uitgevoerd.BK-NM-11177-316

Arrenslede, Amsterdam, 1737, Willem van Strant, zilver h 4,8 x l 11,2 × b 3,2 cm, BK-NM-11177-316

BK-NM-11177-317

Arrenslede, Amsterdam, 1768, toegeschreven aan Arnoldus van Geffen, zilver, h 4,8 × b 9,8 × d 2,5 cm, BK-NM-11177-317

BK-NM-11177-269

Prikslede, Dordrecht, ca. 1856 – ca. 1858, W. Freen, zilver, l 8,1 × b 2,7 × h 3,5 cm, BK-NM-11177-269

BK-NM-11177-301

IJsslede, Amsterdam 1736, toegeschreven aan Willem van Strant h 3 × b 9 × d 2,8 cm, BK-NM-11177-301

In de negentiende eeuw werden daar nieuwe typen aan toe gevoegd. De leukste is in het midden van de negentiende eeuw gemaakt in Delft, in de werkplaats van Willem Diedericus Ilcken (1810-1869). Net als zijn vader en grootvader voor hem was hij kashouder en zilversmid in deze kleine Hollandse stad. Deze marktkraam op het ijs is bijzonder, omdat Ilcken precies weergeeft hoe dat er in zijn tijd uitzag. Kijk maar naar de koopman met zijn hoge hoed en klompen. Is hij niet direct uit de boeken van Dickens weg gelopen?

BK-NM-11177-274

Koek en zoopje tent, Delft, 1843-1869, Willem D. Ilcken, b 5,7 × h 4,7 cm, BK-NM-11177-274

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s