Paraderende pauwen en bezadigde heren

SK-A-816

Portret van Gerard Cornelis van Riebeeck, Mattheus van der Heyden, 1755, olieverf op doek, h 206 cm × b 122 cm, SK-A-816, Schenking van jhr. J.H.F.K. van Swinderen, Groningen, 1884.

Aan de kleren van de man viel in de achttiende eeuw veel te beleven. De bonte kleuren, kostbare stoffen en uitbundige borduursels springen je op de Catwalk in het Rijksmuseum in het oog. Op sommige portretten is te zien hoe zo’n modieus ensemble gedragen werd. Het goud lakense vest van de Delftse stadssecretaris Gerard Cornelis van Riebeeck (1722-1759) met de geborduurde bloemen steelt de show, des te meer omdat zijn broek en overjas in stemmig grijs zijn gehouden. In het geweld gaan zijn sieraden bijna onder, alleen als je heel goed kijkt vallen de gouden knopen en het sierdegen met de gouden greep op.

SK-A-3954

Portret van een heer, Jan Maurits Quickhardt, 1744, olieverf op koper, h 34 cm × b 26,5 cm, SK-A-3954, Legaat van F.G.S. baron van Brakell tot den Brakell, Arnhem, 1878.

Op het eerste gezicht lijkt de heer uit de familie Van den Brakell tot den Brakell veel eenvoudiger gekleed. Het beeld wordt in zijn geval bepaald door stemmig zwart. Alle aandacht gaat daardoor naar een wandelstok met een gedetailleerd versierde gouden knop. De schilder heeft het lichtspel op het goud mooi gevangen, maar jammer genoeg zijn de voorstellingen op de knop onleesbaar.

BK-VBR-395

Wandelstokknop, Amsterdam, 1750, door Louis Metayer, goud, 6,6 x 3,8 cm, BK-VBR-395, Legaat van F.G.S. baron van Brakell tot den Brakell, Arnhem, 1878.

Gouden wandelstokknoppen met complexe versieringen werden in de achttiende eeuw wel ingezet om te laten zien hoe je over voor jou belangrijke zaken dacht. Een van de mooiste in het Rijksmuseum is overal versierd met spelende kindertjes, die door de voorwerpen in hun handen kunnen worden geïdentificeerd als verbeeldingen van de kunsten, de muziek, de schilderkunst en de beeldhouwkunst. Daaruit valt in ieder geval af te leiden dat de eigenaar een liefhebber van de kunsten moet zijn geweest, maar er is veel meer aan de hand. Doordat de belangrijkste plaats -bovenop- wordt ingenomen door de wetenschap, worden de kunsten in dat perspectief geplaatst. Voor de achttiende-eeuwer zal duidelijk zijn geweest dat de eigenaar daarmee een duidelijk standpunt innam in het toen levendige debat tussen de voorstanders en tegenstanders van de klassieke regels van de kunst. Voor de eigenaar waren de wetenschappen en de kunsten met elkaar verbonden, en hij onderstreepte hier dan ook dat hij tot de classicistische stroming behoorde.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s