Eén koekje bij de thee

 

bk-kog-2604-b-1

Een trommel voor oublies, zilver, Amsterdam 1788, door Johannis Logerath, 8,6 ×  15,2 × 10,9 cm, Rijksmuseum, BK-KOG-2604, in bruikleen van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap.

Als je afgaat op de verhalen die over Nederlanders de ronde doen, zou je kunnen denken dat ze toonbeelden zijn van burgerdeugd. Een voorbeeld is het verhaal van het ene koekje bij de thee:  Nederlanders serveren één Mariakaakje bij het eerste kopje en doen vervolgens de trommel dicht. Waarschijnlijk om te onderstrepen dat Hollanders uitmuntten in soberheid en spaarzaamheid, kom je dit verhaal vanaf de achttiende eeuw overal tegen. Drees maakte daar dankbaar gebruik van. Toen drie jaar na de Tweede Wereldoorlog de minister-president de vertegenwoordigers van de Amerikaanse regering thuis ontving in zijn Haagse rijtjeshuis en met één koekje bij de thee volstond, werd Nederland direct toegelaten tot het Marshallplan.

Als je nu naar Heel Holland Bakt en Smaakt Naar Meer bij omroep Max kijkt, lijkt er veel te zijn veranderd. Dat het waarschijnlijk vroeger ook niet altijd zo recht-gestreken was, blijkt onder andere uit de boeken van Jacques Alexandre de Chalmot (Leeuwarden 1734- Kampen 1801), die in 1768 een Nederlandse vertaling van een Franse encyclopedie bezorgde. Onder het lemma Gebak voegde hij een hele reeks koekjes en taarten toe. Meestal met recept: ‘Neemt een pond tarwemeel en een half pond fijne suiker, vier lepels vol gesmolten boter, een eierdooier en twee lepels vol rozenwater, beslaat dit met water tot een niet al te dik beslag, en laat het in een oublie-ijzer bakken. Is in een ogenblik goed’.

oubliesDe opgerolde dunne koekjes moeten in de achttiende eeuw heel populair zijn geweest. Zo werden voor deze koekjes speciale zilveren trommels gemaakt. Tot diep in de negentiende eeuw werden deze in paren gemaakt en verkocht, rechthoekige op de maat van gestapelde oublies, ronde voor enkel gebakken beschuit.

De verschillende Amsterdamse en Haagse paren in het Rijksmuseum laten zien hoe zilversmeden reageerden op precies omschreven opgaven. De strak geometrische vormen zijn een vast gegeven, maar de uitwerking is telkens net iets anders. In die eindeloze variaties uit zich in de perioden van het Neoclassicisme en het Empire de creativiteit van de zilversmid.

bk-14423-2

Detail van een paar trommels, zilver, Amsterdam, 1791, door Diederik Willem Rethmeyer 7,6 × 13,5 cm en 7,6 × 10,7 × 7,6cm, Rijksmuseum, BK-14423 en BK-14422, legaat van de erven P.C.E. von Hemert-van der Meulen, 1930

bk-14593-b-2

Detail van een paar trommels, zilver, Den Haag 1803, door Francois Marcus Simons, 7,6 × 12,7 cm en 7,6 × 9,9 × 14,6 cm, Rijksmuseum, BK-14593, legaat van de heer W.S. Burger, Antwerpen, 1933

Opnamedatum: 2012-06-12

Detail van een paar trommels, zilver, Amsterdam 1820, firma Willem Diemont, uitgevoerd door Egidius Adelaar, 7,8 x 12,3 cm, en 7,9 × 14,2 × 9,9cm, Rijksmuseum, BK-1978-132, geschenk van de heer en mevrouw Jaffé-Pierson, Huizen, 1978.

Zelf bakken is al jaren weer terug van weggeweest, en als je bezoek en familie wilt verrassen met deze koekjes kun je op de website van Heel Holland Bakt precies zien hoe je deze Hollandse klassiekers kunt maken. Zilveren trommels en ander gebakzilver komen vast ook weer terug. Want eigen baksels verdienen per slot van rekening zilver.

bk-kog-2604-a-1

Een trommel voor beschuit, zilver, Amsterdam 1788, door Johannis Logerath, 8,6 × 13 × 13,3 cm, Rijksmuseum, BK-KOG-2604, in bruikleen van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap.

Advertenties

One thought on “Eén koekje bij de thee

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s